Масис Маилян: Позиция премьер-министра Армении о необходимости возвращения Арцаха в переговорный процесс в качестве полноправной стороны полностью совпадает с подходами властей Арцаха

13 июня, 2018 - 16:56

Интервью министра иностранных дел Республики Арцах Масиса Маиляна агентству News.am

Вопрос: Официальный Ереван заявляет о необходимости о возвращении Арцаха за стол переговоров. Насколько это возможно? Представьте, пожалуйста, позицию Арцаха по данному вопросу.

Ответ: Позиция премьер-министра Армении Никола Пашиняна о необходимости возвращения Арцаха в переговорный процесс в качестве полноправной стороны полностью совпадает с подходами властей Арцаха. О необходимости восстановления полноценного трехстороннего переговорного формата неоднократно отмечалось Президентом Арцаха Бако Саакяном и другими официальными лицами как в публичных заявлениях, так и в ходе переговоров с сопредседателями МГ ОБСЕ на протяжении последних двух десятилетий. Прежние власти Армении также поднимали этот вопрос. Возможность восстановления трехстороннего переговорного формата допускали и международные посредники – сопредседатели Минской группы ОБСЕ.

Несколько лет назад, выступая в качестве независимого эксперта, в интервью СМИ мною властям Армении и Арцаха было предложено четко распределить роли и полномочия двух армянских государств в процессе мирного урегулирования конфликта с Азербайджаном. В итоге, Республика Армения могла бы отказаться от обсуждения с Азербайджаном и посредниками тех ключевых вопросов урегулирования, которые по договоренности были бы отнесены в сферу исключительной компетенции властей Республики Арцах. Тогда у посредников и третьей стороны не осталось бы другого выхода как пригласить официальную делегацию Арцаха за стол переговоров.

Сделанные в Степанакерте в Национальном Собрании Армении заявления нового премьер-министра Армении о готовности вести переговоры с руководством Азербайджана исключительно от имени Республики Армения актуализирует необходимость поиска механизма восстановления полноценного трехстороннего переговорного формата.

Вопрос: Почему азербайджанская сторона противится восстановлению полноценного переговорного формата, и что даст участие Арцаха в переговорах?

Ответ:  Парламентская делегация Нагорно-Карабахской Республики (НКР) участвовала в переговорах под эгидой председательства Минской Конференции СБСЕ с лета 1992 года. Руководство Нагорного Карабаха было признано странами МГ СБСЕ в качестве одной из основных сторон конфликта в сентябре 1993 года. В дальнейшем, в рамках СБСЕ-ОБСЕ, ООН и Межпарламентской ассамблеи СНГ принимались различные документы, свидетельствующие о Нагорном Карабахе как стороне в конфликте. В частности, в марте 1995 года Действующий председатель ОБСЕ в своем Пражском резюме подтвердил «ранее принятые ОБСЕ решения о статусе сторон, т.е. об участии двух вовлеченных в конфликт государств-участников, а также третьей стороны в конфликте (Нагорного Карабаха) во всем процессе переговоров, включая Минскую конференцию». Следует отметить, что до декабря 1994 года, параллельно с минским процессом, проводились трехсторонние переговоры при посредничестве МИД и Министерства обороны России. Помимо трехсторонних переговоров, в 1993 году состоялся целый ряд двухсторонних переговоров между Арцахом и Азербайджаном, включая встречу на высшем уровне в Москве в сентябре 1993 года. По итогам некоторых переговоров между Степанакертом и Баку были подписаны документы.

Кроме итогового документа Будапештского саммита ОБСЕ 1994 и трехстороннего и бессрочного Соглашения о прекращении огня от 12 мая 1994 года можно привести много примеров признания НКР в качестве конфликтующей стороны официальным Баку и международным сообществом. Статус Арцаха в переговорном процессе по урегулированию азербайджано-карабахского конфликта легитимен и неоспорим.

Трехсторонние переговоры, которые велись до апреля 1997 года, зарекомендовали себя как наиболее оптимальный формат для достижения конкретных результатов в переговорах. Каждая из сторон вела переговоры по вопросам, входящим в сферу своей компетенции, и брала на себя ответственность за их реализацию. Именно в данном формате были достигнуты самые ощутимые результаты переговоров - Соглашение о прекращении огня в 1994 году, а также договоренности об укреплении режима прекращения огня в 1995 году.

Для выхода из сложившейся ситуации и обеспечения прогресса в процессе переговоров считаем необходимым вернуться к трехстороннему формату урегулирования, уже доказавшему свою эффективность. Этот подход важен также с точки зрения разделения ответственности за имплементацию мирного договора. Власти Арцаха готовы де-юре взять на себя свою долю ответственности за поддержание региональной стабильности.

Фактический отказ Азербайджана от проведения полноформатных переговоров с участием официальных представителей Арцаха означает отсутствие у азербайджанских властей воли решить конфликт путем мирных переговоров, и то, что эту страну устраивает сложившийся статус-кво, который позволяет им выиграть время для подготовки новой вооруженной агрессии против суверенного Арцаха. Об этом свидетельствует, в том числе нежелание азербайджанских властей предпринять практические шаги для реализации договоренностей, достигнутых в Вене (16 мая 2016 года), Санкт-Петербурге (20 июня 2016 года), Женеве (16 октября 2017 года) и Кракове (18 января 2018 года) относительно расширения офиса Личного представителя Действующего председателя ОБСЕ и внедрения механизмов расследования нарушений режима прекращения огня для создания конструктивной атмосферы в процессе урегулирования. Подобное поведение азербайджанских властей вызывает закономерный вопрос относительно договороспособности официального Баку.

В дни инициированной Азербайджаном Апрельской войны 2016 года мировые силовые центры, руководители авторитетных международных структур и отдельных государств призвали стороны к сдержанности и возвращению в русло исключительно мирного урегулирования конфликта. Очевидно, что эти призывы оказались недостаточны и были открыто проигнорированы властями в Баку. Необходимы новые международные политико-дипломатические меры сдерживания Азербайджана, включая шаги по признанию независимости Арцаха, что обеспечит необратимость мирного процесса и безопасность в регионе.

 

Արցախի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար Մասիս Մայիլյանի հարցազրույցը News.am գործակալությանը

Հարց. Պաշտոնական Երևանը հայտարարում է բանակցային սեղանին Արցախի վերադարձի անհրաժեշտության մասին: Որքանո՞վ է դա հնարավոր: Ներկայացրեք, խնդրեմ, այս հարցի շուրջ Արցախի դիրքորոշումը:

Պատասխան. Բանակցային գործընթացին Արցախի՝ որպես լիիրավ կողմ վերադարձի անհրաժեշտության մասին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի դիրքորոշումը լիովին համընկնում է Արցախի իշխանությունների մոտեցումների հետ: Բանակցային լիարժեք եռակողմ ձևաչափի վերականգնման անհրաժեշտության մասին բազմիցս նշվել է Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանի և այլ պաշտոնատար անձանց կողմից՝ ինչպես հրապարակային հայտարարություններում, այնպես էլ վերջին երկու տասնամյակների ընթացքում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ բանակցությունների ժամանակ: Հայաստանի նախկին իշխանությունները նույնպես բարձրացրել է այս հարցը: Եռակողմ ձևաչափով բանակցությունների վերականգնման հնարավորության մասին խոսել են նաև միջազգային միջնորդները՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները:

Մի քանի տարի առաջ որպես անկախ փորձագետ՝ մամուլին տրված հարցազրույցում իմ կողմից ՀՀ և Արցախի իշխանություններին առաջարկ էր արվել հստակ կերպով բաշխել երկու հայկական պետությունների դերերն ու պարտականություններն Ադրբեջանի հետ հակամարտության խաղաղ կարգավորման գործընթացում։ Արդյունքում, Հայաստանի Հանրապետությունը կարող էր հրաժարվել Ադրբեջանի և միջնորդների հետ քննարկել կարգավորման այն առանցքային հարցերը, որոնք, ըստ պայմանավորվածության, կվերապահվեին Արցախի Հանրապետության իշխանությունների բացառիկ իրավասությանը: Այդ պարագայում միջնորդներին և երրորդ կողմին այլ տարբերակ չէր մնա, քան բանակցային սեղանի շուրջ հրավիրել Արցախի պաշտոնական պատվիրակությանը:

Հայաստանի նոր վարչապետի՝ Ադրբեջանի ղեկավարության հետ բացառապես Հայաստանի Հանրապետության անունից բանակցելու պատրաստակամության մասին Ստեփանակերտում և Հայաստանի Ազգային Ժողովում արված հայտարարություներն արդիական են դարձնում լիարժեք եռակողմ բանակցային ձևաչափի վերականգնման մեխանիզմ փնտրելու անհրաժեշտությունը:

Հարց. Ինչու՞ է ադրբեջանական կողմը հակադրվում լիարժեք բանակցային ձևաչափի վերականգմանը, և ի՞նչ է տալու Արցախի մասնակցությունը բանակցություններին:

Պատասխան. 1992 թ․ ամռանից Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության (ԼՂՀ) խորհրդարանական պատվիրակությունը մասնակցել է ԵԱՀԽ Մինսկի Կոնֆերանցի նախագահության հովանու ներքո ընթացող բանակցություններին: 1993 թ. սեպտեմբերին Լեռնային Ղարաբաղի ղեկավարությունը ԵԱՀԽ ՄԽ երկրների կողմից ճանաչվել է որպես հակամարտության հիմնական կողմերից մեկը: Հետագայում, ԵԱՀԽ-ԵԱՀԿ, ՄԱԿ-ի և ԱՊՀ Միջխորհրդարանական ասամբլեայի շրջանակներում ընդունվել են տարբեր փաստաթղթեր, որոնք վկայում են Լեռնային Ղարաբաղի՝ հակամարտության կողմ լինելու մասին: Մասնավորապես, 1995 թ. մարտին ԵԱՀԿ գործող նախագահն իր Պրահայի եզրակացության մեջ հաստատել է. «ԵԱՀԿ կողմից նախկինում ընդունված որոշումները՝ կողմերի կարգավիճակի վերաբերյալ, այսինքն, ամբողջ բանակցային գործընթացում, ներառյալ՝ Մինսկի կոնֆերանսում, հակամարտության մեջ երկու ներգրավված մասնակից-պետությունների, ինչպես նաև հակամարտության երրորդ կողմի (Լեռնային Ղարաբաղի) մասնակցության մասին»: Հարկ է նշել, որ մինչև 1994 թ․ դեկտեմբերը Մինսկի գործընթացին զուգահեռ եռակողմ բանակցություններ են անցկացվել Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության և պաշտպանության նախարարության միջնորդությամբ։ Եռակողմ բանակցություններից բացի 1993 թ․ տեղի է ունեցել Արցախի և Ադրբեջանի միջև երկկողմ բանակցությունների մի ամբողջ շարք, ներառյալ՝ 1993 թ. սեպտեմբերին ամենաբարձր մակարդակով հանդիպումը Մոսկվայում: Որոշ բանակցությունների արդյունքում Ստեփանակերտի և Բաքվի միջև ստորագրվել են փաստաթղթեր:

1994 թ. ԵԱՀԿ Բուդապեշտի գագաթնաժողովի եզրափակիչ փաստաթղթից ու 1994 թ. մայիսի 12-ի եռակողմ և անժամկետ հրադադարի Համաձայնագրից բացի կարելի է բերել պաշտոնական Բաքվի և միջազգային հանրության կողմից ԼՂՀ-ն որպես հակամարտող կողմ ճանաչելու բազմաթիվ այլ օրինակներ: Ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման բանակցային գործընթացում Արցախի կարգավիճակը լեգիտիմ է և անվիճելի:

Մինչև 1997 թ. ապրիլ կայացած եռակողմ բանակցությունները դրսևորվել են որպես առավել օպտիմալ ձևաչափ՝ բանակցություններում կոնկրետ արդյունքների հասնելու համար: Կողմերից յուրաքանչյուրը բանակցել է իր իրավասության տիրույթում գտնվող հարցերի շուրջ և պատասխանատվություն ստանձնել դրանց իրագործման համար: Հենց այդ ձևաչափում են արձանագրվել առավել շոշափելի արդյունքներ` 1994 թ. հրադադարի մասին Համաձայնագիրը, ինչպես նաև 1995 թ. հրադադարի ռեժիմի ամրապնդման մասին պայմանավորվածությունները:

Ստեղծված իրավիճակից դուրս գալու և բանակցային գործընթացում առաջընթաց ապահովելու համար անհրաժեշտ ենք համարում վերադառնալ կարգավորման եռակողմ ձևաչափին, որն արդեն ապացուցել է իր արդյունավետությունը: Այս մոտեցումը կարևոր է նաև խաղաղության պայմանագրի իրականացման համար պատասխանատվությունը կիսելու տեսանկյունից: Արցախի իշխանությունները պատրաստ են դե յուրե ստանձնել տարածաշրջանային կայունության պահպանման համար պատասխանատվության իրենց բաժինը:

Ադրբեջանի փաստացի հրաժարումը Արցախի պաշտոնական ներկայացուցիչների մասնակցությամբ լիարժեք բանակցություններ անցկացնելուց նշանակում է, որ Ադրբեջանի իշխանությունները չունեն կամք՝ հակամարտությունը լուծել խաղաղ բանակցությունների միջոցով, և,  որ այդ երկրին ձեռնտու է ստեղծված ստատուս-քվոն, որը թույլ է տալիս նրան ժամանակ շահել՝ ինքնիշխան Արցախի դեմ նոր ռազմական ագրեսիա պատրաստելու համար: Այդ մասին է վկայում նաև ադրբեջանական իշխանությունների դժկամությունը՝ գործնական քայլեր ձեռնարկել ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցչի գրասենյակի ընդլայնման և հրադադարի ռեժիմի խախտումների հետաքննության մեխանիզմների ներդրման շուրջ Վիեննայում (մայիսի 16, 2016 թ.), Սանկտ-Պետերբուրգում (հունիսի 20, 2016 թ.), Ժնևում (հոկտեմբերի 16, 2017 թ.) և Կրակովում (հունվարի 18, 2018 թ.) ձեռք բերված պայմանավորվածությունների իրականացման համար՝ ուղղված կարգավորման գործընթացում կառուցողական մթնոլորտի ստեղծմանը: Ադրբեջանի իշխանությունների նման վարքագիծն օրինաչափ հարց է առաջացնում պաշտոնական Բաքվի պայմանավորվածությունները հարգելու ունակության վերաբերյալ:

Ադրբեջանի կողմից նախաձեռնված 2016 թ. ապրիլյան պատերազմի օրերին աշխարհի ուժային կենտրոնները, հեղինակավոր միջազգային կառույցների և առանձին պետությունների ղեկավարները կոչ են արել կողմերին պահպանել զսպվածություն և վերադառնալ հակամարտության կարգավորման բացառապես խաղաղ հունին: Ակնհայտ է, որ այդ կոչերը բավարար չէին և բացահայտորեն անտեսվեցին Բաքվի իշխանությունների կողմից:

Անհրաժեշտ են Ադրբեջանին զսպելու նոր միջազգային քաղաքական և դիվանագիտական ​​միջոցներ, այդ թվում՝ Արցախի անկախության ճանաչմանն ուղղված քայլեր, ինչը կապահովի խաղաղ գործընթացի անշրջելիությունը և տարածաշրջանային անվտանգությունը:

 

Interview of Minister of Foreign Affairs of the Republic of Artsakh Masis Mayilian to News.am Agency

Question: Official Yerevan states the need to return Artsakh to the negotiation table. What is the possibility of it? Can you, please, present the position of Artsakh on this issue?

Answer: The position of Armenia’s Prime Minister Nikol Pashinyan on the need to return Artsakh to the negotiation process completely coincides with the approaches of the authorities of Artsakh. The need to restore the full-fledged trilateral negotiation format has repeatedly been mentioned by the President of Artsakh, Bako Sahakyan, and other officials both in public statements and at the negotiations with the OSCE Minsk Group Co-Chairmen for the past two decades. The former authorities of Armenia also raised this issue. The possibility of restoring the trilateral negotiation format was also admitted by the international mediators - the OSCE Minsk Group Co-Chairmen.

A few years ago, speaking as an independent expert, in an interview to the mass media I suggested that the authorities of Armenia and Artsakh clearly distribute the roles and powers of the two Armenian states in the process of peaceful settlement of the conflict with Azerbaijan. Ultimately, the Republic of Armenia could refuse to discuss with Azerbaijan and the mediators the key issues of the settlement, which, as agreed, would be attributed to the exclusive competence of the authorities of the Republic of Artsakh. Then the mediators and the third party would have no choice but invite the official delegation of Artsakh to the negotiation table.

The statement made by the new Prime Minister of Armenia in Stepanakert and Armenia’s National Assembly on his readiness to negotiate with the leadership of Azerbaijan exclusively on behalf of the Republic of Armenia actualizes the need to search for a mechanism for the restoration of the full-fledged trilateral negotiation format.

Question: Why does the Azerbaijani party oppose the restoration of the full-fledged negotiation format, and what will Artsakh's participation in the negotiations bring?

Answer: The parliamentary delegation of the Nagorno Karabakh Republic (NKR) had participated in the negotiations under the auspices of the CSCE Minsk Conference chairmanship since the summer of 1992. In September 1993, the leadership of Nagorno Karabakh was recognized by the CSCE states as one of the main parties to the conflict. In the future, within the frameworks of the CSCE-OSCE, the UN and the CIS Inter-Parliamentary Assembly, various documents evidencing Nagorno Karabakh as a party to the conflict were adopted. In particular, in March 1995, the OSCE Chairperson-in-Office in his Prague Resume confirmed the "previous OSCE decisions on the status of the parties, i.e. the participation of the two State parties to the conflict and of the other conflicting party (Nagorno-Karabakh) in the whole negotiation process, including in the Minsk Conference ". It should be noted that until December 1994, along with the Minsk Process, trilateral negotiations were held with the mediation of the Ministry of Foreign Affairs and the Ministry of Defense of Russia. Besides the trilateral negotiations, in 1993, series of bilateral negotiations between Artsakh and Azerbaijan took place, including the high –level meeting in Moscow in September 1993. Some of the negotiations resulted in signing documents between Stepanakert and Baku.

In addition to the final document of the OSCE Budapest Summit of 1994 and the trilateral and termless ceasefire agreement of May 12, 1994, there are many examples of recognizing the NKR as a conflicting party by official Baku and the international community. The status of Artsakh in the negotiation process on the settlement of the Azerbaijan-Karabakh conflict is legitimate and indisputable.

The trilateral negotiations, which were held until April 1997, proved to be the most optimal format for achieving concrete results in the negotiations. Each of the parties negotiated on the issues within its competence and assumed the responsibility for their implementation. It was in this format that the most tangible results of the negotiations were reached - the 1994 ceasefire agreement, as well as the arrangements on strengthening the ceasefire in 1995.

To overcome the current situation and to ensure progress in the negotiation process, we consider it necessary to return to the trilateral format of the settlement, which has already proved its effectiveness. This approach is also important in view of sharing the responsibility for the implementation of the peace agreement. The authorities of Artsakh are ready to assume de jure their share of responsibility for maintaining regional stability.

Azerbaijan's actual refusal to hold full-format negotiations with the participation of official representatives of Artsakh means the Azerbaijani authorities’ lack of will to resolve the conflict through peaceful negotiations and that this country is satisfied with the existing status quo, which allows it to gain time to prepare for new armed aggression against sovereign Artsakh. This is attested also by the Azerbaijani authorities’ unwillingness to take practical steps to implement the agreements reached in Vienna (May 16, 2016), St. Petersburg (June 20, 2016), Geneva (October 16, 2017), and Krakow (January 18, 2018) regarding the expansion of the Office of the Personal Representative of the OSCE Chairperson-in-Office and the establishment of mechanisms for investigating the violations of the cease-fire regime to create a constructive atmosphere in the settlement process. Such behavior of the Azerbaijani authorities raises a natural question about official Baku’s ability to respect reached agreements.

During the April war of 2016 initiated by Azerbaijan, the world power centers, leaders of authoritative international structures and separate states called upon the parties for restraint and for taking the path of exclusively peaceful settlement of the conflict. It is obvious that these calls were insufficient and were openly ignored by the authorities in Baku. New international political and diplomatic measures are needed to deter Azerbaijan, including steps to recognize the independence of Artsakh, which will ensure the irreversibility of the peace process and regional security.

Ваша оценка материала: 
Голосов еще нет

Добавить комментарий

Plain text

  • HTML-теги не обрабатываются и показываются как обычный текст
  • Адреса страниц и электронной почты автоматически преобразуются в ссылки.
  • Строки и параграфы переносятся автоматически.