Ну вот, снова сподобились… На баннерах, растяжках, щитах объявлений и прочем в очередной раз красуются холеные физиономии, обладатели которых разглагольствуют о «социальной справедливости», «укреплении и развитии», «победе во имя справедливости» и других высоких идеях. То же явление «прописалось» на теле- и в радиоэфире, а в Интернете так просто днюет и ночует. А как же иначе? Грядут очередные парламентские выборы, к тому же стране навязана трансформация – переход от президентской формы государственного управления к парламентской. Значит, снова надобно подольститься к электорату, дабы получить возможность потом «от имени и по поручению» этого самого электората бездельничать в парламенте, попутно обстряпывая личные дела. Вовсе не хочу злословить, однако уже солидный опыт участия в различных выборах, накопленный с 1991 года, дает основания констатировать, что, при всей продвинутости и патриотизме предвыборных платформ, окончательный результат оказывается вышеупомянутым с вероятностью, по меньшей мере, процентов на 80 (если не более). 

Какой вид примет верховный орган армянской законодательной власти после парламентских выборов 2 апреля? Каким окажется новый состав отечественных законотворцев? Неужели, как это у нас уже становится традицией новейшего времени, ответ на данный вопрос снова уже известен заранее?..

Сограждане, зарегистрированные в избирательных списках, в очередной раз кумекают: как поступить, за кого проголосовать, чтобы последствия хотя бы на сей раз оказались сравнительно менее тяжелыми? И вообще – имеет ли смысл заморачиваться насчет всего этого, если правящий режим открыто стремится удержать в своих руках рычаги государственного управления? Понятное дело, высокая должность – милое дело, хлебное место, кто дорвался до этой кормушки, его потом от нее за руки-ноги с трудом оттащишь. Трудно, но надо, как сказал бы Жванецкий. Ибо совесть и порядочность все-таки ценим выше бездонного брюха.

Госслужба “по понятиям”

По оценке московского политолога и аналитика Мкртича Тарханяна, очередная предвыборная кампания, набирающая сейчас обороты в Армении, имеет примечательное отличие от предыдущих: кампания протекает в условиях нарастающего протеста и недовольства в обществе.  Наряду с этим, люди живо обсуждают кадровые перестановки последних месяцев и программы, озвученные новым правительством. При этом исполнительная власть признаёт, мягко говоря, неудовлетворительный уровень осуществляющихся экономических реформ. Каковой уровень, заметим, в первую очередь обусловлен деструктивной социально-экономической политикой, ведущейся в последние годы.

- Несомненно, обнадеживающим можно считать то обстоятельство, что после формирования нового правительства РА, кажется, началось постепенное удаление ряда одиозных высокопоставленных чиновников, засевших во властных структурах,- отмечает М.Тарханян.

- Не откроем никакой Америки, если констатируем, что кое-кто из этих должностных лиц довольно тесно связан с преступным миром. Речь, в частности, об уже бывших премьер-министре Овике Абрамяне (печально известный «Мук»), министре транспорта и связи Гагике Бегларяне («Чорни Гаго»), министре финансов Гагике Хачатряне (таможенник Гаго», или «Моцарт Гаго» - по наименованию конфет, выпускаемых на принадлежащей этому деятелю в Австрии кондитерской фабрике). С занимаемой должности попросили и такого верного слугу правящего режима, как губернатор Сюникской области Сурика Хачатрян – тот самый «Лиска». По сведениям некоторых армянских СМИ, сгущаются тучи над головой “героя” многочисленных криминальных разборок, депутата Национального собрания РА Мгера Седракяна (“Тохмахци Мгер”). Относительно спокойно себя пока может чувствовать, пожалуй, коммерческий магнат, владелец сети супермаркетов “Ереван Сити”, депутат Нацсобрания Самвел Алексанян (“Лфик Само”).

- То есть, намечается процесс оздоровления властной системы?

- К сожалению, этот процесс протекает далеко не в логическом русле. Дело в том, что очищение государственной системы от “авторитетов” с кликухами непосредственно затрагивает дальнейшую судьбу как президента Сержа Саргсяна, так и нынешней правящей верхушки. Ведь опорой президента и возглавляемой им Республиканской партии Армении (РПА) является как раз криминально-олигархическая система, которой предоставлена “индульгенция” на безудержное разграбление страны. Так что о закате в Армении периода, характеризующегося правлением одиозных личностей с криминальными замашками, говорить, думается, пока рановато.

Если в годы президенства Левона Тер-Петросяна ростки олигархии еще только пробивались на свет Божий, то при его преемниках – Роберте Кочаряне и Серже Саргсяне эти ростки расцвели пышным цветом, и криминально-олигархическая модель приобрела весомое развитие. Эта система перманентно стремится грабить страну и народ, попирать права граждан, гарантируя себе полнейшую безнаказанность. Ярким свидетельством подобного образа действий стали, в частности, кровавые события 27 октября 1999 года, 13 апреля 2004 года и 1 марта 2008 года, крайне негативно сказавшиеся на имидже страны, в том числе – на ее внешнеполитических позициях. После прихода к власти нынешнего главы государства эта модель еще более укрепилась и “заматерела”.     

- Фактически, дальше регулярно озвучиваемых благих намерений дело таки и не идет?

- Правящую в Армении властную систему можно образно представить в виде двух сообщающихся между собой “сосудов”, один из которых – экономические монополисты обеспечивающие монополию власти РПА во главе с Сержем Саргсяном, а другой – работающая на них обслуга. С целью обеспечения воспроизводства экономического диктата нескольких десятков семей, являющихся опорой властей, политические колонны постоянно перетасовываются, в обращение вбрасываются различные слухи, фальсифицируются результаты выборов и референдумов, в том числе – активно прибегая к услугам криминалитета. Подобные, с позволения сказать, “направления работы” долгие годы координировали те самые упомянутые мною одиозные высокопоставленные личности, которые в последние месяцы лишились своих должностей. К примеру, в Сюникском марзе желательные результаты выборов обеспечивал Сурик Хачатрян, в Араратском марзе – Овик Абрамян, в Ереване – Гагик Бегларян; а Мгер Седракян обстряпывал в отдельно взятой столичной общине Эребуни.

В последние годы логика правящего режима заключалась исключительно в полном «карт-бланше» лицам, гарантирующим воспроизводство власти. Принцип «Своих не сдаем» главенствовал везде и всегда, действовал бесперебойно, обеспечивая неприкасаемость координаторам фальсификаций, независимо от масштабов преступлений, совершенных и совершаемых этими координаторами. 

- Сейчас этих влиятельных и всесильных лиц освободили от занимаемых должностей. Можем вздохнуть свободно, уже виден свет в конце туннеля, или как?

- Честно говоря, опасаюсь, что кое у кого может сложиться впечатление, будто эта мрачная эпоха близится к своему завершению. На официальном уровне делаются заявления насчет того, что нынешний премьер Карен Карапетян не видит одиозных личностей в своей команде; говорится о необходимости проявлять новые подходы, и все такое прочее. Наряду с этим, правоохранительные органы начали преследовать далеко не последних по рейтингу и должностям, которые они занимали, представителей криминально-олигархической системы.

События, связанные с захватом вооруженной группировкой «Сасна црер» («Неистовые сасунцы»)территории полка патрульно-постовой службы в Ереване, нанесли серьезный удар по разбойной модели государственного управления, существенно расшатав ее, казалось бы, незыблемые устои. Некоторые аналитики полагают, что июльские прошлогодние события, имевшие место после четырехдневной «апрельской войны», сильно напугали правящий режим. Думается, с этим трудно не согласиться.  

Действия группировки «Сасна црер», удостоившиеся определенного одобрения в обществе, явились отражением существующей жестокой реальности. Той реальности, в которой по причине постоянных массовых фальсификаций, имеющих место во время выборов, практически совершенно исключалась возможность законной смены коррумпированного руководства, не пользующегося доверием общества.

Сегодня мы становимся свидетелями, по сути, парадоксального явления: наряду с небогатым (очень мягко говоря!) большинством населения Армении и год от года редеющему «средним классом», недовольство политикой, проводимой администрацией Сержа Саргсяна, выражают уже и более состоятельные граждане, на которых, казалось бы, режим сегодня и опирается. Ответственность на сложившуюся ситуацию этот режим традициоонно старается взвалить на других. Например, начинают указывать на некую «руку Москвы». А это может сильно навредить армяно-российским отношениям, включая урегулирование карабахского вопроса. 

- Власти и бизнес срослись так тесно, как прямо сиамские близнецы…

- Несколько лет назад глава государства заявил о необходимости отделить бизнес от власти. Однако до сих пор в этом направлении мало что делается, если вообще делается. Напротив – власти продолжают тайно покровительствовать бузнес-программам того или иного высокопоставленного должностного лица. Ярким примером этого стало, в частности, прекращение уголовного дела, возбужденного в отношении возможного собственника так называемых панамских оффшоров – бывшего руководителя Службы принудительного исполнения судебных актов Миграна Погосяна.  

Многолетнее игнорирование воли народа, доведенного вследствие правительственной политики чуть ли не до нищенского состояния, в итоге обернулось бумерангом для самих властей. Еще одна жестокая истина: Армения стала государством, живущим, по сути, в долг. Кредитов ей не предоставляют, инвестиций почти нет, поскольку разрекламированная «стабильность» в действительности может оказаться просто «мыльным пузырем».

В одном из своих последних интервью премьер Карен Карапетян высказался относительно предполагаемой замены пресловутой “элиты”, являющейся «фасадом» страны. Наряду с этим, проводящей в эти предвыборные дни полные пафоса собрания и встречи Республиканской партии, по существу, нечего предложить обществу. Напряженная ситуация, сложившаяся в стране, поставила Сержа Саргсяна перед сложной дилеммой: либо продолжать имитацию перемен, что в нынешних условиях фактически невозможно, либо отважиться на какие-то реальные уступки обществу. Ведь никто не поверит, что власти действительно хотят осуществить позитивные изменения, пока в государственной системе оставались бы типажи наподобие вышеупомянутых «Лиски», «Чорни Гаго» или «Моцарта Гаго». 

Однако отстранение одиозных высокопоставленных лиц от властных рычагов не сопровождается возбуждением уголовных дел в их отношении, конфискацией награбленного ими имущества. Что, конечно, делает данный процесс незавершённым и несовершенным. Уже стало традицией, что из системы власти вдруг внезапно исчезают должностные лица, скопившие громадные состояния путем присвоения кредитных и бюджетных средств, посредством взяток и других преступлений. Эти неуличённые и непойманные (вплоть до госдеятелей самого высокого ранга), как правило, оказываются потом довольно далеко от Армении и живут там в полное свое удовольствие, ни в чем себе не отказывая, что неизбежно вызывает законное возмущение рядовых граждан – тем самых граждан, которых действия правительства вынуждают покидать Отечество в поисках хлеба насущного за его пределами…  

- Воистину безрадостную картину рисуете, Мкртич. Неужели и продолжение окажется таким же?

- Криминальная модель государства постепенно все же клонится к закату. Но этот процесс нуждается в некотором ускорении, в противном случае всё действительно может вернуться на круги своя. Некоторые наблюдатели полагают, что на предстоящих парламентских выборах правящий режим намеревается применить метод так называемого «управляемого хаоса». Сущность данного метода заключается в заполнении политического пространства новоиспеченными псевдо-оппозиционными партиями и блоками. Политтехнологи властей, действующих подобным способом, собираются размыть политическое поле и запутать избирателей, а также в очередной раз распылить голоса протестного электората.  

Не приходится сомневаться в том, что цель у таких попыток – негодная, непорядочная. В любом случае, без восстановления справедливости, возврата имущества, награбленного неправедным путем, политические манипуляции не приведут к более или менее устойчивому улучшению ситуации в стране.

Учитывая все эти обстоятельства, инициативная группа граждан, в которую входят как граждане РА, так и представители армянской Диаспоры,  выражает намерение собирать и накапливать объективные и точные сведения об экономических преступлениях, случаях незаконного захвата собственности и т.п. потому что без восстановления справедливости вряд ли можно даже помыслить о привлечении новых инвестиций, о возрождении национальной экономики, о возвращении на Родину тех, кто был вынужден ее покинуть в поисках лучшей доли.

Ни для кого не секрет, что опорой для РПА и некоторых других партий в Армении служат «авторитеты» различного уровня и иные одиозные типы наподобие упомянутого «Тохмахци Мгера». Именно они и им подобные обеспечивают явку граждан на выборы и другие мероприятия, подтасовывая нужные властям результаты. В связи с этим мы хотели бы привлечь внимание к необходимости проведения в стране честных и прозрачных парламентских выборов. Если эти выборы предполагается использовать как средство репродуцирования нынешних непопулярных в народе властей, то это – дорога в никуда. И было бы, по меньшей мере, наивно думать, что всего этого не видят за пределами Армении – в Вашингтоне, Москве, Брюсселе, Париже. Манипуляции, репрессии и подтасовки способствуют и будут способствовать дальнейшему гражданскому расколу, поставят армянское государство и армянский народ перед новыми тяжелейшими испытаниями.  

Мы также решительно заявляем о необходимости принципиальных кадровых перемен. Подчеркиваю – принципиальных, а не поднадоевших перестановок. В структуры государственного управления должны, наконец, прийти квалифицированные специалисты, не запятнавшие себя преступлениями и не связанные с кланово-олигархической системой, по сей день диктующей в Армении «правила игры». Совершенно не сомневаемся, что таких толковых, способных и честных людей в Армении – более чем достаточно.

Наконец, без политической воли государства и без коренного оздоровления  морально-психологической атмосферы в обществе невозможно вернуть в Армению уехавших отсюда людей, наладить эффективный и слаженный диалог между армянскими властями и организациями Диаспоры – диалог во имя процветающего и безопасного будущего Республики Армения, Республики Арцах и всего армянского народа.   

                        Беседовал  АШОТ  ГАРЕГИНЯН

Источник:http://www.hraparak.am/?p=141221&l=am/andundi+ezrin+anharki+qyandrbazuty...

Անդունդի եզրին անհարկի քյանդրբազության և այլ անտանելի բաների մասին 

Մեր բնակավայրերի շենքերի պատերից, ցուցատախտախտակներից ու պաստառներից և այլուր կրկին սկսել են աչքի զարնել կերպարանքներ, որոնց տերերը պերճախոսում են «սոցիալական արդարության», «ամրապնդման և զարգացման», «միասնական հաղթանակի» և այլ վեհ գաղափարներից:

Նույն երևույթը թափանցել է հեռուստա և ռադիո եթեր, համացանցն է ակտիվորեն յուրացնում: Բա ո՞նց, հերթական խորհրդարանական ընտրություններն են մոտենում, ընտրազանգվածին հերթական անգամ սիրաշահել է պետք, որպեսզի հետո այդ ընտրազանգվածի անունից խորհրդարանում պարապ – սարապ վերընկնելու, կողքից էլ սեփական գործարքները սարքոտելու իրավական հիմքեր հնարավոր լինի ձեռք բերել: Բնավ  չցանկալով չարախոսել, արձանագրենք այնուհանդերձ, որ, ցանկացած առաջադեմ ու հայրենասիրությամբ լի նախընտրական ծրագրերով հանդերձ, վերջնական արդյունքի առնվազն 70-75-ը /եթե ոչ ավելին/ հենց այդպիսին է ստացվում:

Ինչպիսի՞ տեսք կունենա ապրիլի 2-ի ընտորությունների արդյունքներով ձևավորված օրենսդիր իշխանության մեր գերագույն մարմինը: Հայրենական երեսփոխանների նորընտրելիք կազմն ինչացո՞ւ է լինելու: Մի՞թե, ինչպես մեզ մոտ արդեն ավանդույթ է դառնում, պատասխանը արդեն կանխավ է հայտնի …

Հիմա ընտրական գրանցամատյաններում գրանցված համաքաղաքացիները հերթական անգամ մտիկ են անում` ինչպե՞ս վարվել, ո՞ւմ օգտին քվեարկել, որպեսզի հերթական անգամ վրիպելը գոնե համեմատաբար ծանր չստացվի: Եվ ընդհանրապես իմաստ ունի՞ հերթական անգամ մտորել, եթե իշխող վարչակարգն անթաքույց ձգտում է իր ձեռքում պահել պետական կառավարման լծակները: Ախր, բարձրաստիճան ու շահավետ պաշտոնը շա~տ քաղցր բան է, ով այդ խավիծով է սկսում սնվել, իրեն արդեն  այդ կերատաշտից  քաշել – հեռացնելը չափազանց դժվար գործ է դառնում: Դժվար, բայց անհրաժեշտ: Քանզի շնորքն ու խիղճը անկշտում փորից անհամեմատ ավելի ենք կարևորում:

Մոսկվաբնակ քաղաքագետ և վերլուծաբան Մկրտիչ Թարխանյանի գնահատմամբ, Հայաստանում ներկայումս աստիճանաբար թափ առնող հերթական քարոզարշավը մի նշանակալի տարբերակիչ առանձնահատկություն ունի, այն է` հասարակության մեջ առկա են բողոքի ու դժգոհության տրամադրություններ: Դրա հետ մեկտեղ, աշխույժ քննարկման առարկա են դառնում վերջին ամիսների կադրային փոխատեղումները և ՀՀ նոր կառավարության կողմից հնչեցրած ծրագրերը: Հատկանշական է, որ այդ կառավարությունը բացահայտորեն ընդունում է տնտեսական բարեփոխումների, մեղմ ասած, անբավարար որակը, ինչն առաջին հերթին պայմանավորված է վերջին տարիներին իրականացվող կորստաբեր սոցիալ-տնտեսական քայլերով:

– Անշուշտ, հուսադրող կարելի է համարել այն հանգամանքը, որ ՀՀ նոր կառավարության ձևավորումից հետո կարծես թե սկսվել է մի շարք խորշելի բարձրաստիճան պաշոնյաների աստիճանաբար հեռացումը իշխանական լծակներից,- նշում է Մ. Արխանյանը: – Այդ պաշտոնյաներից ոմանք սերտ կապեր ունեն հանցագործ աշխարհի հետ, այստեղ ոչ մի Ամերիկա չենք հայտնաբերում: Խոսքը, մասնավորապես, գնում է էքս վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանի, տրանսպորտի և կապի նախարար Գագիկ Բեգլարյանի («Չոռնի Գագո»), ֆինանսների նախարար Գագիկ Խաչատրյանի («տամոժնու Գագո», կամ «Մոցարտ Գագո»` իրեն պատկանող հրուշակեղենի ավստրիական ֆաբրկայում թողարկվող կոնֆետների անունով): Իր պաշտոնից է զրկվել ռեժիմի այնպիսի խոնարհ ծառան, ինչպիսին է Սյունիքի մարզպետ Սուրիկ Խաչատրյանը` նույն ինքը «Լիսկան»: Որոշ ԶԼՄ-ների տվյալներով, ամպեր են կուտակվում նաև անթիվ հանցագործ «սխրանքների» հերոս, Ազգային ժողովի պատգամավոր Մհեր Սեդրակյանի (Թոխմախցի Մհեր) գլխին: Համեմատաբար անտագնապալի իրեն դեռ զգում Սամվել Ալեկսանյանը (“Լֆիկ Սամո”):

– Այսինքն, իշխանական համակարգի առողջացման գործընթա՞ց է նշմարվում:

– Այդ գործընթացը, ցավոք, բավական հեռու է իր տրամաբանական հունից: Բանն այն է, որ մականուններ կրող «խառոշիներից» պետական համակարգի մաքրումը անմիջականորեն առնչվում է ինչպես Սերժ Սարգսյանի, այնպես էլ ներկայիս իշխող վերնախավի հետագա ճակատագրին: Չէ՞ որ ՀՀԿ նախագահի իշխանության հենարանը հենց  քրեական – օլիգարխիկ համակարգն է հանդիսանում, որին տված է երկիրն անսանձ ալան – թալանի “թողության գիրը”: Այնպես որ, Հայաստանում մականուններով ու քրեական հակումներով անձնավորությունների կառավարման ժամանակաշրջանի ավարտի մասին խոսելը, ցավոք, դեռ վաղ է:

Եթե Լևոն Տեր-Պետրոսյանի նախագահության օրոք օլիգարխիայի առաջին սածիլները դեռ նոր էին բուսնում, ապա իր հետնորդների ժամանակ իշխանության քրեական – օլիգարխիկ մոդելն արդեն թափ առավ ու փարթամորեն ծաղկեց: Այդ համակարգը շարունակաբար ձգտում է երկրի ու ժողովրդի թալանմանը, քաղաքացիների իրավունքների ոտնահարմանը, բեսպրեդելի, անօրինականությանը` սեփական բացարձակ անպատժելիության պայմաններում: Նման վարվելակերպի վառ ապացույցը դարձան 1999 թ. հոկտեմբերի 27-ի, 2004 թ. ապրիլի 13-ի և 2008 թ. մարտի 1-ի արյունալի դեպքերը, որոնք խիստ բացասաբար անդրադարձան երկրի իմիջի, այդ թվում` նաև արտաքին քաղաքական դիրքերի վրա: Պետության գործող ղեկավարի իշխանությանը գալուց հետո այդ մոդելն էլ ավելի զարգացավ ու ամրապնդվեց:

– Փաստորեն, պարբերաբար հնչեցվող բարի ցանկություններից այն կողմ գործն այդպես էլ չի՞ անցնում:

– Հայաստանում տիրող իշխանական համակարգը կարելի է պատկերացնել միմյանց հետ սերտորեն կապված երկու “ամանների” տեսքով, այն է` ՀՀԿ նախագահ Սերժ Սարգսյանի կողմից գլխավորած իշխանության մենաշնորհն ապահովող տնտեսական մենաշնորհները, և դրանց սպասարկող անձնակազմը: Իշխանության հենարանը հանդիսացող մի քանի տասնյակ ընտանիքների տնտեսական դիկտատի վերարտադրումն ապահովելու նպատակով՝ անվերջ խառնվում են քաղաքական սյուները, ասեկոսեներ են շրջանառության մեջ դրվում, կեղծվում բոլոր մակարդակների ընտրություններն ու հանրաքվեները, այդ թվում` կրիմինալի լայնորեն կիրառմամբ: Նման, թող թույլ տրվի ասել, «աշխատանքի ուղղությունների» համար երկար տարիներ պատասխանատու էին վերջին ամիսներին իրենց պաշտոններից հեռացրած այն բարձրաստիճան պետական գործիչները, որոնց արդեն հիշատակեցի: Ասենք՝ Սյունիքի մարզում ընտրությունների ցանկալի արդյունքներն էր ապահովում Սուրիկ Խաչատրյանը, Արարատի մարզում` Հովիկ Աբրահամյանը, մայրաքաղաքում` Գագիկ Բեգլարյանը, Մհեր Սեդրակյանն էլ իր գործն անում էր առանձին վերցրած Էրեբունի համայնքում:

Իշխող վարչակարգի տրամաբանությունը վերջին տարիների ընթացքում կայանում էր իշխանության վերարտադրումն ապահովող անձանց լիովին սատարելու մեջ: «Մերոնց չենք հանձնում» սկզբունքը գործում էր անխափան, կեղծարարությունները համակարգողներին ապահովելով անձեռնմխելիության կարգավիճակ` անկախ իրենց կողմից կատարած զանցանքների ծավալների:

– Հիմա այդ ազդեցիկ ու ամենաիշխան անձնավորությունները պաշտոնաթող են արվել: Թունելի վերջում լույս նշմարվո՞մ է, վերջապես: Ի՞նչ կարծիքի եք:

– Ճիշտն ասած, վախենում եմ, որ ոմանց մոտ հենց նման տպավորություն կարող է ձևավորվել, իբր այդ մռայլ դարաշրջանը մոտենում է իր վախճանին: Պաշտոնական մակարդակով հայտարարություններ են արվում, իբր ՀՀ նոր վարչապետ Կարեն Կարապետյանն իր թիմում խորշելի անձնավորություններ չի տեսնում, խոսվում է նոր մոտեցումներ ցուցաբերելու անհրաժեշտության մասին, այլ բարի խոսքեր են արտասանվում: Դրա հետ մեկտեղ, իրավապահպան մարմինները սկսել են հետապնդել քրեական – օլօգարխիկ համակարգի ներկայացուցիչներից բնավ ոչ վերջիններին` կարգավիճակով ու զբաղեցրած պաշտոններով:

“Սասնա ծռեր” զինյալ խմբավորման կողմից Երևանում պարեկապահակային ծառայության գնդի տարածքը բռնազավթելու հետ կապված իրադարձությունները պետության ավազակային մոդելին լուրջ վնաս հասցրեցին՝ զգալիորեն խարխլելով դրա կարծես թե անսասան դիրքերը: Ըստ որոշ վերլուծաբանների, Արցախի շուրջ բխած ապրիլյան “չորսօրյա պատերազմի” հետ անմիջապես կապված հուլիսյան դեպքերը ռեժիմին լրջորեն վախեցրել էին: Դրա հետ, կարծում եմ, դժվար է չհամաձայնվել:

Խմբավորման գործաղությունները, որոնք հասարակության կողմից արժանացան հավանության, դարձան գոյություն ունեցող դաժան իրականության արտացոլումը: Այն իրականության, ուր ընտրությունների ժամանակ շարունակական մասշտաբային կեղծումների պատճառով գրեթե լիովին բացառվում էր հասարակական համակրանք չվայելող, կեղեքիչ իշխանություններին փոխելու օրինական հնարավորությունը: Շուրջ 20 տարի անընդմեջ հակաժողովրդական քաղաքականության իրականացումը լուրջ խնդիրների հանգեցրեց հենց հայ իշխանությունների, երկրի տնտեսության և ազգային անվտանգության համար: Երկրից արտագաղթի ծավալը կործանարար չափերի է հասել, ինչը հանդիսանում է տնտեսական քարուքանդի և քաղաքացիների մեծամասնության բարոյահոգեբանական կվինտէսենցիան:

Այժմ պարադոքսալ երևույթի ենք ականատես դառնում. բնակչության ոչ հարուստ (շա~տ մեղմ ասած) մեծամասնության և գնալով ավելի ու ավելի նոսրացող “միջին խավի” հետ մեկտեղ Սերժ Սարգսյանի ադմինիստրացիայի վարած քաղաքականությունից իրենց դժգոհությունն են արտահայտում նաև ավելի ունևոր մարդիկ, որոնց վրա էլ, թվում էր, թե այսօր իշխող ռեժիմն է հենվում: Ստեղծված իրավիճակի համար պատասխանատվությունը ուրիշների վրա բարդելու, Հայաստանից դուրս մեղավորներ փնտրելու (օրինակ` “Մոսկվայի ձեռքն” են սկսել մատնանշել) զավեշտական ջանքերը կարող են բացասաբար ներազդել ռուս -հայկական փոխհարաբերությունների վրա, ինչը հազիվ թե դրական ազդեցություն ունենա երկրի անվտանգության վրա, ներառյալ Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդիրը:

– Իշխանությունն ու բիզնեսն անյնքան սերտ են փոխկապակցված ու փոխպայմանավորված, իսկական սիամյան երկվորյակներ են…

– Մի քանի տարի առաջ պետության ղեկավարը հայտարարել էր բիզնեսն իշխանությունից տարանջատելու անհրաժեշտության մասին: Սակայն այդ ուղղությամբ ոչինչ չի ձեռնարկվում: Դեռ հակառակը, իշխանությունները շարունակում են թաքուն հովանավորել այս կամ այն բարձրաստիճան պաշտոնիայի բիզնես-ծրագրերը: Դրա վառ ապացույցը, մասնավորապես, հանդիսացավ պանամյան օֆշորերի հնարավոր սեփականատիրոջ` Դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայության նախկին պետ Միհրան Պողոսյանի նկատմամբ հարուցած քրեական գործի դադարեցումը:

Կառավարության քաղաքանության հետևանքով մուրացկանի գոյատևման մակարդակի հասցված ժողովրդի կամքի երկարամյա անտեսումն, ի վերջո, իշխող ռեժիմի համար բումերանգի վերածվեց: Եվս մեկ դաժան ճշմարտություն` Հայաստանը դարձել է պարտքով ապրող պետություն, վարկեր այսօր ոչ ոք չի տրամադրում, ներդրումներ ոչ ոք չի կատարում, քանզի գովաբանված “կայունությունը” իրականում կարող է պարզապես “սապոնի պղպջակ” դուրս գալ:

Իր վերջին հարցազրույցներից մեկում ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանը հիշատակել է Հայաստանում երկրի “ճակատամասը” հանդիսացող էլիտայի ենթադրվող փոփոխումը:  Դրա հետ մեկտեղ, առաջիկա ընտրությունների նախօրեին պաթասով լեցուն համագումարներ և ժողովներ անցկացնող իշխող Հանրապետական կուսակցությունն, ըստ էության, հասարակությանն առաջարկելու բան չունի: Երկրում ձևավորված լարված  իրադրությունը Սերժ Սարգսյանին դրել է բարդ ընտրության արջև` կամ շարունակել փոփոխությունների նմանակեղծումը, ինչը ստեղծված պայմաններում գործնականում անհնար է, կամ էլ՝ ինչ-որ ռեալ զիջումների գնալ հասարակության հանդեպ: Չէ՞ որ, ոչ ոք չի հավատա, թե իշխանությունները ցանկանում են դրական փոփոխություններ իրականացնել, եթե պետական համակարգում մնային վերոհիշատակված “Լիսկայի”, “Չոռնի Գագոյի” կամ “Մոցարտ Գագոյի” նման մարդիկ:

Սակայն խորշելի բարձրաստիճան պաշտոնյաներին իշխանությունից հեռացումը չի ուղեկցվում քրեական գործերի հարուցմամբ, կողոպտված գույքի բռագրավմամբ, ինչն, անշուշտ, տվյալ գործընթացը դարձնում է անավարտ ու անկատար: Արդեն ավանդույթ ե դարձել, որ իշխանական համակարգից չափազանց անտեսանելիորեն անհետանում են այն պաշտոնյաները, որոնք հսկայական ունեցվածք են դիզել վարկերի և բյուջետային միջոցների յուրացման, կաշառքների և այլ հանցագործությունների միջոցով: Որպես կանոն հետագայում այդ գողության մեջ չբռնվածները (ընդհուպ՝ մինչև բարձր և նույնիսկ բարձրագույն կարգի պաշտոնյաները) հայտնվում են Հայաստանի սահմաններից շատ հեռու և առոք – փառոք ապրուստ են վայելում, դրանով իսկ առաջացնելով շարքային քաղաքացիների օրինաչափ վրդովմունքը` այն քաղաքացիների, ում իշխանությունների կործանիչ քաղաքականությունը ստիպում է լքել հայրենիքը՝ հանապազօրյա հացի փնտրտուքներում…

– Հիրավի անուրախ տեսարան եք ներկայացնում: Մի՞ թե այդպես էլ շարունակվելու է ամեն ինչ:

– Պետության քրեական մոդելը կամաց – կամաց արդեն գնում է դեպի իր մայրամուտը: Բայց այդ գործընթացը որոշ արագացման կարիք ունի, հակառակ դեպքում՝ ամեն ինչ իրոք կարող է վերադառնալ ի շրջանս յուր: Մի շարք դիտորդներ գտնում են, որ առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններին իշխող վարչակարգը նախատեսում է կիրառել այսպես ասած՝ “կառավարվող քաոսի” մեթոդը: Այդ մեթոդի էությունն է` քաղաքական տարածությունը լցնել կեղծ ընդդիմադիր տեսակի նորաթուխ կուսակցություններով ու բլոկերով: Նման կերպ գործող իշխանությունների քաղաքական տեխնոլոգները մտադիր են ողողել քաղաքական դաշտը և մոլորեցնել ընտրողներին, ինչպես նաև՝ կրկին անգամ փոշիացնել բողոքական ընտրազանգվածի ձայները:

Իհարկե, այդ փորձերի նպատակն անպիտան է: Ցանկացած դեպքում, քաղաքական մանիպուլյացիաները, առանց արդարության վերականգնման, անօրինական կերպով յուրացրած կողոպտած ունեցվածքի վերադարձման, չեն հանգեցնի երկրում իրավիճակի քիչ թե շատ բարելավմանը:

Այդ ամենը նկատի ունենալով, քաղաքացիների նախաձեռնող խումբը (այդ խմբում ընգրկված են ինչպես ՀՀ քաղաքացիներ, այնպես էլ Սփյուռքի ներկայացուցիչներ) հանդես է գալիս տնտեսական բնույթի հանցագործությունների, սեփականության ապօրինի զավթելու դեպքերի և այլնի մասին օբյեկտիվ ու ճշգրիտ տեղեկատվություն հավաքագրելու և կուտակելու մտադրությամբ: Քանզի առանց արդարության վերականգնման դժվար է նույնիսկ մտածել հանրապետություն նոր ներդրումներ ներգրավելու, ազգային էկոնոմիկայի վերածննդի, օտար ափերում բախտ որոնելու համար պատմական հայրենիքը լքած մարդկանց հետ բերելու մասին:

Ոչ մեկի համար էլ գաղտնիք չէ, որ ՀՀԿ-ի և մի շարք այլ կուսակցություններ հենարան – հիմք են հանդիսանում տարբեր մակարդակի “հեղինակություններ” կոչեցյալները և այլ խորշելի անձնավորությունները` վերոհիշյալ “Թոխմախցի Մհերի” նմանությամբ: Հենց նրանք են ապահովում ընտրություններին և այլ միջոցառումներին մարդկանց ներկայանալը, դզմզելով իշխանությունների համար անհրաժեշտ արդյունք:  Այդ կապակցությամբ կցանկանայինք ուշադրություն դարձնել երկրում խորհրդարանական ընտրություններն ազնիվ և թափանցիկ անցկացնելու անհրաժեշտության վրա: Եթե այդ ընտրությունները ենթադրվում է օգտագործել որպես ժողովրդականություն չվայելող ներկայիս իշխանությունների վերարտադրման հերթական միջոց, ապա դա ուղի է հարթում դեպի ինքնաոչնչացում: Եվ առնվազն միամտություն կլիներ ակնկալել, որ այդ ամենը չեն տեսնում Հայաստանից դուրս` Վաշինգտոնում կամ Մոսկվայում, Բրյուսելում կամ Փարիզում: Մանիպուլյացիաները, ռեպրեսիաներն ու կեղծարարությունները նպաստելու են հետագա քաղաքացիական պառակտմանը, որոնք հայ պետականությունն ու հայ ժողովրդին կդնեն նոր ծանրալի փորձությունների արջև:

Մենք նաև վճռականորեն հայտարարում են սկզբունքային կադրային փոփոխությունների անհրաժեշտության մասին: Պետական կառավարման կառույցներ պետք է վերջապես գան այնպիսի որակյալ մասնագետներ, ովքեր հանցագործություններում արատավորված չեն և կապված չեն Հայաստանում առ այսօր “խաղի կանոնները” թելադրող կլանաօլիգարխիկ կառույցների հետ:  Ամենևին չենք կասկածում, որ նման խելոք, ազնիվ, տաղանդաշատ և շնորհալի մարդկանց թիվը հայ ժոսղովրդի շարքերում առավել քան բավարար է:

Վերջապես, առանց պետության քաղաքական կամքի և հասարակության մեջ բարոյահոգեբանական մթնոլորտի արմատական առողջացման անհնար է Հայաստան վերադարձնել երկրից հեռացած մարդկանց, ինչպես նաև անհնար է հայ իշխանությունների և Սփյուռքի կազմակերպությունների արդյունավետ և ներդաշնակ փոխգործությունը` հանուն Հայաստանի Հանրապետության, Արցախի Հանրապետության և ողջ հայ ժողովրդի բարգավաճ ու անվտանգ ապագայի:

                           Զրուցեց ԱՇՈՏ ԳԱՐԵԳԻՆՅԱՆԸ

Նյութի աղբյուրը ` hraparak.am